Author: mungunsuvd

Монгол Улсаас Унгар Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Н.Энхтайван 2026 оны 8 дугаар сарын 28-ны өдөр Унгар Улсын Дебрецен хотын Засаг даргын орлогч доктор Лаяош Барчатай албан уулзалт хийв.

Уулзалтын хүрээнд талууд соёл, боловсрол болон бусад салбарт харилцан ашигтай тодорхой төсөл, хөтөлбөрийг хамтран хэрэгжүүлэх асуудлаар санал солилцож, цаашид Дебрецен хот болон Монголын аль нэг хотын хооронд ах, дүү хотын харилцаа тогтоох боломжийг судлан ажиллахаар тохиролцов. Түүнчлэн Дебрецен хотын Хот, Эдийн засгийн хөгжлийн төв (EDC Debrecen) ашгийн бус байгууллагын оролцоотойгоор Монгол болон Дебрецен хотын аж ахуйн нэгжүүдийн хооронд харилцаа тогтоож, худалдааны хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх боломжтой талаар мэдээлэл өгөв. Өнөөдрийн байдлаар Дебрецен хотод Монгол Улсын 500 орчим иргэд амьдарч байгаагийн 140 орчим нь Дебрецений Их сургуульд суралцаж буй оюутнууд байгаа аж.

Унгарын зүүн хэсэгт орших Дебрецен /Debrecen/ нь Будапештийн дараа ордог тус улсын хоёр дахь том хот бөгөөд Хоёду-Бихар мужийн төв юм. Румын улсын хилээс холгүй оршдог, Унгарын зүүн хойд болон зүүн бүс нутгийг холбосон эдийн засаг, боловсрол, соёлын чухал төвд тооцогддог. Хот нь ойролцоогоор 461 км² газар нутагтай, 200 мянга гаруй хүн амтай аж. Сүүлийн жилүүдэд олон улсын томоохон компаниудын хөрөнгө оруулалт нэмэгдэж, шинэ үйлдвэр, ажлын байр бий болсноор Дебрецен хотын эдийн засаг эрчимтэй хөгжиж, Унгарын зүүн бүсийн аж үйлдвэрийн төвүүдийн нэг болсон. Автомашин үйлдвэрлэл (BMW Group), электроник, эм үйлдвэрлэл, мэдээллийн технологи, логистик болон өндөр технологийн салбарууд хотын эдийн засагт чухал байр суурь эзэлдэг байна.

Уулзалтын төгсгөлд Дебрецен хотод жил бүрийн 8 дугаар сарын 20-ны өдөр хотын иргэд төдийгүй жуулчид ихээр хүрэлцэн ирж үздэг Унгарын хамгийн том соёлын арга хэмжээнүүдийн нэг болох Цэцэгт багт наадам (Virágkarnevál) болдог талаар Засаг даргын орлогч Лаяош Барча сонирхуулж, дараа жилийн уг арга хэмжээнд Монголын язгуур урлагийн хамтлаг, уран бүтээлчдийг оролцохыг урив.

Элчин сайд Н.Энхтайван 2026 оны 8 дугаар сарын 28-ны өдөр Дебрецен хотод ажиллах үеэрээ Дебрецений Их сургуулийн Мэдээлэл, технологийн сургуульд зочилж Декан доктор Андраш Хайдутай уулзлаа.

Дебрецений Их сургуульд одоогийн байдлаар нийт 30 мянга орчим оюутан суралцаж байгаагийн 7 мянга орчим нь 140 гаруй улсаас ирсэн гадаад оюутан байгаа бөгөөд үүний 140 орчим нь монгол оюутан, залуус байгаа аж. “Stipendium Hungaricum” тэтгэлэгт хөтөлбөрийн хүрээнд 2019-2025 оны хооронд нийт 186 монгол оюутан Дебрецений Их сургуульд элсэн орсон байдаг.

Уулзалтын үеэр Декан Андраш Хайду сургуулийн бүтэц, сургалтын үйл ажиллагааны талаар танилцуулга хийж, бакалавр, магистр, докторын болон мэргэшүүлэх сертификатын хөтөлбөрийн талаар танилцуулав. Мөн сургуулийн тэргүүлэх чиглэлүүд болох Өгөгдлийн шинжлэх ухаан (data science), хиймэл оюун ухаан, болон тээвэр, эрүүл мэндийн салбарын информатикийн судалгааны ажлын талаар мэдээлэл өгөв. Талууд Монгол Улсын аль нэгэн их сургуультай хос диплом олгох хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх боломжийн талаар мөн санал солилцов.

Уулзалтын төгсгөлд Элчин сайд Н.Энхтайван сургуулийн удирдлагад хандаж цаашид Монгол оюутнуудад олгогдох тэтгэлэг, элсэлтийн квотыг нэмэгдүүлэхэд анхаарч, дэмжлэг үзүүлэхийг хүссэнээр уулзалт өндөрлөв.

Элчин сайд Н.Энхтайван 2026 оны 8 дугаар сарын 28-ны өдөр Унгарын Надудвар /Nádudvar/ хотод ажиллах үеэрээ уламжлалт гар урлалын чиглэлээр сургалт явуулдаг Надудварын Гар урлалын мэргэжлийн сургуультай танилцав. Сургуулийн дэд захирал Нандор Надь, холбогдох урлангийн багш нар сургалтын үйл ажиллагаа, мэргэжлийн хөтөлбөр болон сургуулийн онцлогийн талаар танилцууллаа.

Тус сургууль нь Унгарын ардын уламжлалт гар урлалын мэдлэг, ур чадварыг залуу үед өвлүүлэн, хөгжүүлэх зорилгоор 1992 онд байгуулагдсан бөгөөд 8 дугаар анги төгссөн сурагчдыг 3 жилийн, харин бүрэн дунд боловсрол эзэмшсэн 25 хүртэлх насны иргэдийг 2 жилийн мэргэжлийн сургалтад хамруулдаг аж. Сургуульд модон урлал, эсгий урлал, арьсан урлал, керамик урлал, хивс, хатгамал зэрэг олон төрлийн гар урлалыг зааж, Унгарын уламжлалт гар урлалын арга техникийг эзэмшүүлэхийн зэрэгцээ эдгээр ур чадварыг орчин үеийн хэрэглээ, хөдөлмөр эрхлэлт, үйлдвэрлэлтэй уялдуулан хөгжүүлэхэд анхаардаг цөөн сургалтын байгууллагын нэг юм.

Уулзалтын үеэр талууд уламжлалт гар урлалын өв, арга техникийн адил төстэй байдлын талаар болон цаашид Монгол, Унгарын гар урлалын багш, урлаачдын хооронд туршлага солилцох, сургалт зохион байгуулах, хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх боломжийн талаар санал солилцов.

Өнөөдөр буюу 8 дугаар сарын 29-ний өдрийн 09-17 цагийн хооронд консулын ажилтан доорх хаягаар иргэд Та бүхэнд КОНСУЛЫН ҮЙЛЧИЛГЭЭ үзүүлж байна.

Хаяг: 4028 Debrecen, Kassai út 141 (One Day In Mongolia Kft Showroom, TITEM Men’s Collection үйлдвэрийн байр)

https://maps.app.goo.gl/uNCk9FQQzFvRN3mj6

Монгол Улсаас Унгар Улсад суугаа Элчин сайдын яам “Ерөнхийлөгчийн илгээлт-2100” тэтгэлэгт хөтөлбөрийн хүрээнд Унгар Улсын Дебреценийн их сургуульд суралцахаар ирсэн эхний ээлжийн 33 оюутныг Унгар дахь Монгол оюутны холбоотой хамтран угтан авч, сургуульд нь хүргэж өгөх ажлыг зохион байгуулж байна.

2026 оны 8 дугаар сарын 19-ний өдрөөс Унгар Улсын Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхээ хэрэгжүүлж эхэлсэн Андраш Бака-гийн тухай:

Төрсөн өдөр: 1952 оны 12 дугаар сарын 11-ний өдөр

Төрсөн газар: Будапешт хот

Боловсрол: Өтвөш Лорандын нэрэмжит их сургуулийн Хууль зүй, улс төр судлалын сургуульд суралцаж, Хууль зүйн ухааны докторын зэрэг хамгаалсан, 1978.

Ажилласан байдал:

1978-1990 онд Улс төр, хууль зүйн хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтан,

1990-1998 онд Төрийн захиргааны дээд сургуулийн захирлаар ажилласан,

1991-2008 онд Страсбург дахь Европын Хүний эрхийн шүүхийн шүүгчээр ажилласан,

2009-2011 онд Унгар Улсын Дээд шүүхийн /хуучин нэрээр “Legfelsőbb Bíróság”/ Ерөнхий шүүгч,

2012-2020 онд Унгар Улсын Дээд шүүхийн /бүтцийн өөрчлөлт орж “Kúria” нэртэй болсон/ ахлах шүүгчээр ажилласан,

2026 оны 8 дугаар сарын 11-ний өдөр Унгар Улсын Ерөнхийлөгчөөр сонгогдон, тангараг өргөсөн.

Элчин сайд Н.Энхтайван Унгар Улсын чөлөөт хэвлэл, мэдээллийн хамгийн том агентлаг “Daily News Hungary”-гийн үүсгэн байгуулагч, Ерөнхий редактор, “DNH Media Group” компанийн Гүйцэтгэх захирал Алпар Катотой 2026 оны 8 дугаар сарын 4-ний өдөр уулзалт хийв.

Уулзалтаар талууд түүх, соёлоор холбогдсон Унгар, Монголын харилцааг өргөжүүлэн хөгжүүлэх, хоёр орныг харилцан сурталчлан таниулах талаар санал солилцов.

Цаашид Унгар Улс төдийгүй дэлхийд алдартай “Daily News Hungary” платформоор дамжуулан Унгар Улсад ажиллаж, амьдарч буй Монголчуудад суугаа орны мэдээ, мэдээллийг төрөлх монгол хэл дээр хүргэх боломжийг судалж, хамтран ажиллахаар тохиролцлоо.

“Daily News Hungary” нь 2013 оноос хойш үйл ажиллагаа явуулж буй бөгөөд Унгарын улс төр, нийгэм, эдийн засаг, соёл, бизнесийн орчны талаар англи хэл дээр мэдээлэл бэлтгэн хүргэдэг Унгарын чөлөөт хэвлэлийн хамгийн том агентлаг болно.

Элчин сайд Н.Энхтайван Унгарын Надькөрү тосгон дахь 30 жилийн түүхтэй “Bulyáki Pálinka” үйлдвэрт зочлон, палинка нэрэх үйлдвэрийн үйл явцтай танилцав. Палинка буюу жимсний нэрмэл архи нь унгарчуудын үндэсний онцлогийг шингээсэн, хүнсний соёл, уламжлалын салшгүй нэг хэсэг юм.

Үйлдвэрийн мастер Иожеф Бульяки унгарын уламжлалт технологи ашиглан төрөл бүрийн жимсээр нэрмэл архи үйлдвэрлэдэг талаар танилцуулсан бөгөөд чацаргана, хулуу болон улаан манжингийн палинка мөн үйлдвэрлэдэг нь сонирхол татав.

Уг жижиг оврын үйлдвэрийг 3-4 хүн ажиллуулах боломжтой бөгөөд өдөрт 50-150 литр нэрмэл архи гаргах хүчин чадалтай юм байна. Надькөрү тосгон нь Тиса мөрний эрэг дагуу оршдог, интоор тариалалтын бүс нутаг бөгөөд “Унгарын интоор жимсний нийслэл” гэгддэг аж.

Монгол, Унгарын аж ахуй нэгжүүдийн хүнсний үйлдвэрлэлийн хамтын ажиллагаа, солилцоог өргөжүүлэх ажлын хүрээнд Элчин сайд Н.Энхтайван Унгарын Надькөрү /Nagykörű/ тосгон дахь Бяслаг судлалын “Sajt Stúdium” сангийн дэргэдэх бяслаг үйлдвэрлэх сургалтын төвтэй танилцав.

Тус сангийн үүсгэн байгуулагч, бяслагны мастер багш Дьөрдь Варга, уг тосгоны Тамгын газрын дарга Дьөрдь Мункачи нар бяслагны үйлдвэр болон тосгоны эдийн засагт бяслагны үйлдвэр чухал байр суурьтай талаар танилцуулав.

“Sajt Stúdium” сангийн дэргэдэх уг төв нь Унгарын гар хийцийн бяслаг үйлдвэрлэх уламжлалыг түгээн дэлгэрүүлж, мэдлэг, ур чадварыг хөгжүүлэх чиглэлээр 24 жил үйл ажиллагаа явуулж буй ажээ. Жижиг оврын бяслагны үйлдвэрт ердөө 3-4 хүн ажиллаж өдөрт 60-120 кг бяслаг үйлдвэрлэх боломжтой байгаа нь ихээхэн анхаарал татав.

Уулзалтын үеэр талууд Монгол дахь бяслаг, сүүн бүтээгдэхүүн боловсруулдаг жижиг үйлдвэр эрхлэгчидтэй хамтран ажиллах, туршлага солилцох, сургалт зохион байгуулах, цаашлан агро-аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх боломжийн талаар санал солилцов.

Унгар Улсын Ерөнхийлөгч Тамаш Шуйок 2026 оны 7 дугаар сарын 18-ны өдөр Үндсэн хуулийн 17 дахь нэмэлт, өөрчлөлтөд гарын үсэг зурсан байна. Энэхүү нэмэлт, өөрчлөлт хүчин төгөлдөр болсноор түүний бүрэн эрхийн хугацаа 2026 оны 7 дугаар сарын 20-ны өдрөөр дуусгавар болов.

Нэмэлт, өөрчлөлтөд Унгарын Үндэсний Ассамблей шинэ Үндсэн хууль хүчин төгөлдөр болох хүртэл Бүгд Найрамдах Улсын Ерөнхийлөгчийг тав хүртэлх жилийн хугацаатайгаар сонгоно гэж заасан байна. Төрийн шинэ тэргүүнийг сонгох хүртэл Үндэсний Ассамблейн дарга Агнеш Форштхоффер Ерөнхийлөгчийн үүргийг түр орлон гүйцэтгэх бол Үндэсний Ассамблейн чуулганыг Дэд дарга Анико Нодь Халлерне даргалах эсэхийг 2026 оны 7 дугаар сарын 20-ны чуулганаар шийдвэрлэх юм байна.

Үндсэн хуулийн 17 дахь нэмэлт, өөрчлөлтийг Үндэсний Ассамблейн 2026 оны 7 дугаар сарын 13-ны өдрийн чуулганаар хэлэлцүүлж 139 гишүүн дэмжиж, 6 гишүүн эсэргүүцсэн санал өгсөн.

Нэмэлт өөрчлөлтөөр Унгарын парламентын гишүүдэд бүрэн эрхийн хугацааны дээд хязгаар тогтоож, нийтдээ 12 жил буюу гурван удаагийн сонгуулийн циклээс илүү хугацаанд гишүүнээр ажиллах боломжийг хязгаарласан.

Түүнчлэн Үндсэн хуулийн Цэц болон шүүхийн тогтолцоонд томоохон өөрчлөлт оруулсан байна. Тухайлбал, Үндсэн хуулийн 2013 оны өөрчлөлтөөр Цэцийн гишүүний насны хязгаарыг цуцалсан байсныг дахин сэргээж 70 насны дээд хязгаар дахин тогтоожээ. Мөн Цэцийн гишүүд өөрсдийн дотроос Цэцийн даргыг сонгодог тогтолцоог дахин сэргээсэн байна.